Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Oyna Rulet Oyna Canlı Casino Siteleri

Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Oyna Rulet Oyna Canlı Casino Siteleri

Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Oyna Rulet Oyna Canlı Casino Siteleri


Bunları kaçırma

Daktilo: İz bırakan bir yazı aracı

Dünyada ölümsüzlüğün bir aracı olarak yazının tarihi çok eskilere dayansa da, ölümsüzlüğü çoğaltmanın tarihi o kadar eskilere dayanmıyor. Matbaanın ardından hayatımıza giren daktilo, fikir ve düşünceleri yaymakta temel rolü alan bir araç haline geldiğinde, otoriter yönetimler tarafından bir tehdit unsuru haline geldi ve birçok yerde yasaklandı veya kullanımı yönetimlerin iznine tabi oldu.

Daktilo nedir diye kısa tarihine bakacak olursak, daktilo; 1800’lü yılların başında icat edilen ve ilk patenti 1829 yılı ABD’sinde William Austin Burf tarafından alınmış, ilk adı Tipograf adı verilen bir makineydi. Bu makine insandan daha yavaş yazarken, bir klavye aracılığıyla harekete geçirilen harfleri mürekkepli bir sistem yardımıyla kağıda basıyordu.

"Hammond 1B" daktilosu, 1870'te icad edildi, 1881'de üretimine geçildi.
“Hammond 1B” daktilosu, 1870’te icad edildi, 1881’de üretimine geçildi.

1801 yılında ise İtalya’da Pellegrino Turri tarafından gözleri görmeyen sevgilisi Kontes Caroline Fantoni da Fivizzano için bir daktilo yapılmıştır. Yıl 1868’e geldiğinde ise Sholes ilk pratik daktiloyu yapar. 1878‘de Remington‘un yaptığı daktilo ise bir dikiş makinesine monte edilmişti.

“Sholes, Glidden, ve Soule” daktiloları için 1868’te düzenlenmiş bir patent belgesi.

Dikiş makinesinin pedalına benzeyen bir pedalla döndürülen Şaryo’nun kağıda yansıması ise silik ve büyük harflerdi. Bu kusuruyla birlikte büyük ve pahalı olması kullanım alanının sınırlı kalmasına neden oluyordu.

Mekanik daktilo (Remington) 1946 öncesi yapımı, ahşap kasalı

Remington, Royal Smith gibi Amerikan firmaları yanında İtalyan Underwood–Olivetti, Alman Olympia, Adler ve Triumph ve İsveç Facit firmaları da daktiloların yapımında görülen çeşitli kusurları yavaş yavaş düzelterek modern daktiloya benzeyen cihazlar ürettiler.

1930’larda üretilmiş Alman “Adler” daktilo.

Mekanik daktilo dediğimiz cihaz ise elektriksiz olup mekanik olarak çalışırlar. Parmakla tuşa vurulunca, kaldıraç tertibatıyla tuşun bağlı olduğu harf kalkar ve şeride vurur. Şerit de sarılı olan kâğıt üzerinde o harfin izini bırakır ve harflere vuruldukça şaryo otomatik olarak ilerler. Yazının kağıda iyi ve okunabilir bir şekilde dökülmesi ise şeride, vuruşun kuvvetine, tuşlara iyi basılıp basılmamasına bağlıydı.

En ünlü modellerden "Underwood No. 5"
En ünlü modellerden “Underwood No. 5”

Sistem olarak mekanik ve elektrikli mekanik daktilolardan değişik olarak harfler kollar veya yazı topu üzerinde değil papatya şeklindeki disk üzerine dizilmiş elektronik daktilolar ise mekanik ve mekanik elektrikli makinalara nazaran çok sessiz ve daha fonksiyonel çalışırdı. Günümüzde kullanılan daktilolar elektronik daktilolardır.

Elektrikli daktilo (IBM)

Daha sonra üretilen hafızalı daktilo modelleri, yazılan sayfayı hafızaya alarak istenildiği zaman gerekli düzeltmeleri yapıp kağıda dökmek için elverişli yapıdadır. Bu daktilolarda klavyedeki bazı tuşlara birden fazla fonksiyon kazandırılmıştır.

2,267 yazı tipi bulunan oldukça küçük hacimli bir Japon daktilosu olan SH-280 .
2,267 yazı tipi bulunan oldukça küçük hacimli bir Japon daktilosu olan SH-280 .

Hafızalı daktiloların ekranlı ve ekransız modelleri bulunur ve ekranlı modellerde yazılan metin önce ekranda gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra kağıda aktarıldığı için çok kullanışlıdır.

Ancak daktilo bir yazı makinesidir ve insanın parmak izi gibi ardında iz bırakır.

Bu yüzden, bilgisayarın icadına kadar yıllarca otoriter yönetimler için daktilo, gözetlenmesi ve kayıt altına alınması gereken tehlikeli bir silah muamelesi gördü.

1983’te Romanya’da çıkan bir kanun ile daktilo edinmek ancak polis teşkilatının rızası ile mümkün kılınmıştı. Bu iznin alınabilmesi için vatandaşların daktiloları ile bir sayfa örnek yazı yazmaları isteniyordu.

Böylece daktilonun kendine has yazı tarzı kayıt altına alınıyor, piyasaya sürülmesi muhtemel siyasi içerikli bir metnin kimin daktilosundan çıktığı tespit edilebiliyordu.

Üstelik, kişilerin birbirlerine daktilolarını satmaları da yasaktı. Ödünç verme durumunda ise sorumluluk polis teşkilatında kayıtlı olan vatandaşa ait oluyordu. Bu tip bir kanuna sahip olmayan Demir Perde ülkelerinde ise istihbarat teşkilatlarına daktilo şeritlerinin peşine düşmek gibi zahmetli bir vazife düşüyordu.

Hoşa gitmeyen bir yazının hangi daktilo tarafından yazıldığını bulmak için daktilo şeritlerine el koyuluyor ve incelemeler sonucu hoşa gitmeyen yazar ifşa ediliyordu.

Soğuk Savaş döneminde istihbaratçılar ile entelektüeller arasındaki gerilim konu alan Das Leben Der Anderen filmi, daktilonun bu dönemde geçtiği badireleri izleyiciye anlatır.

Filmde 1984 yılının Doğu Almanya’sı, Der Spiegel dergisine sızdırılan eleştirel bir yazı ile sarsılır.

Yazarın kim olduğu bilinmemektedir çünkü Doğu Alman hükümetince kayıt altına alınmış bir daktilo tarafından yazılmamıştır. Film, Stasi ajanlarından saklanan, kaçırılan minyatür bir daktilo etrafında şekillenir.

Gizli yollardan Doğu Almanya’ya sokulmuş bu daktilo, bir tiyatro yazarının parmaklarıyla buluşur ve rejimin sıradan insanların hayatlarını nasıl mahvettiğini anlatan bir yazı çıkar ortaya.

Das Leben Der Anderen (2006)

Filmi izleyenler için geriye sadece 1984 senesi ve daktilo kalır. Bir de insanların onurlarını korumak için nasıl çaresizce çırpındıkları.

Kaynaklar: Vikipedi, Daktilo 1984, Ve insan

Bir Cevap Yazın

Fırından yeni çıkanlar

Bunlar da var